Olejarnia w zagrodzie z Brzózy Stadnickiej

Olejarnia stojąca w zagrodzie z Brzózy Stadnickiej pochodzi z Brzyskiej Woli, a jej budynek datowany jest na przełom XIX i XX wieku. W środku znajdują się piec z miedzianym naczyniem zwanym pondewią oraz prasa śrubowa. Nazwa zagrody i miejsce pochodzenia samej olejarni są różne: skansen zestawia budynki z kilku miejscowości w jednym gospodarstwie. Olej tłoczono z nasion rzepaku, lnu, konopi albo słonecznika.

Nasiona rozdrabniano, mieszano z ciepłą wodą, a następnie ogrzewano w pondewi, przypominającej głęboką patelnię. Masę trzeba było stale mieszać drewnianą kopyścią, aby się nie przypaliła. Przygotowanie nasion wymagało zatem kontroli temperatury i nieprzerwanej pracy przy piecu.

Rozgrzany surowiec zawijano w płachtę, mocno wiązano i wkładano do prasy. Dokręcanie śruby zwiększało nacisk na pakunek i wyciskało z niego olej. Prasa śrubowa kończyła etap tłoczenia, ale wcześniej potrzebne były ogień, woda i ręczne mieszanie. Gotowy produkt przelewano do glinianych bukłaczków lub szklanych butelek. Piec, prasa i naczynia odpowiadają kolejnym czynnościom: przygotowaniu nasion, oddzieleniu oleju i przechowaniu gotowego produktu.