Od guberni chełmskiej do II Rzeczypospolitej

Od 1815 roku region należał do Królestwa Polskiego pod władzą Rosji, a plansze opowiadają o powstaniu styczniowym na ziemi chełmskiej. Ważnym wątkiem jest prześladowanie unitów zmuszanych do przejścia na prawosławie oraz rusyfikacja, której wyrazem było utworzenie w 1912 roku odrębnej guberni chełmskiej.

Kolejny moduł obejmuje okupację austriacką od 1915 roku, gdy w mieście zaczęły działać polskie szkoły i organizacje. Następny zaczyna się od wyzwolenia Chełma 2 listopada 1918 roku przez żołnierzy POW pod dowództwem rotmistrza Gustawa Orlicz-Dreszera. W II Rzeczypospolitej zaplanowano w mieście siedzibę Okręgowej Dyrekcji Kolei wraz z nowoczesnym osiedlem mieszkaniowym. Aktywnie działał samorząd miejski, a w mieście powstawało wiele szkół powszechnych i średnich. Działały wtedy drukarnie, lokalne gazety, teatry amatorskie i kinoteatry.

Wśród eksponatów jest fragment zwoju Tory, pochodzący prawdopodobnie ze spalonej w czasie II wojny światowej starej synagogi. Wielonarodowe społeczeństwo międzywojennego Chełma tworzyli Polacy, Żydzi i Ukraińcy.