Szachy Józefa Rządzkiego

Materiałem tych figur jest więzienny chleb. Szachy wykonał Józef Rządzki, używający pseudonimu „Boryna”, podczas uwięzienia przy Rakowieckiej w 1948 roku. Był oficerem Wojska Polskiego, działaczem Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość oraz więźniem okresu stalinowskiego. Zestaw zachowano w zbiorach muzeum jako osobistą pamiątkę po jego autorze.

W 2026 roku szachy pokazano na warszawskiej wystawie o Zrzeszeniu Wolność i Niezawisłość, obok przedmiotów związanych z innymi więzionymi działaczami. Warszawska odsłona otrzymała dodatkową salę z biogramami członków organizacji i osób, które z nią współpracowały. W tej samej prezentacji znalazły się haftowana chusteczka podarowana Barbarze Sadowskiej przez współwięźniarki oraz krzyż Rudolfa Chorzempy wykonany ze szczoteczki. Takie przedmioty dokumentują ręczną pracę więźniów z wykorzystaniem materiałów dostępnych w warunkach odosobnienia.