Kaplica Oleśnickich z relikwiami Drzewa Krzyża

Relikwie Drzewa Krzyża Świętego dały nazwę opactwu i całej górze. Na początku XIV wieku benedyktyni otrzymali je od księcia Władysława Łokietka. Legenda łączy ich przybycie z węgierskim królewiczem Emerykiem. Od XV wieku, gdy sława relikwii ściągała pielgrzymów, zamiast o opactwie Trójcy Świętej zaczęto mówić o Świętym Krzyżu.

Od 1723 roku relikwie przechowywane są w barokowej kaplicy Oleśnickich. Kaplicę ufundował Mikołaj Oleśnicki, a jej budowę ukończono w 1620 roku. Wnętrze zdobi XVIII-wieczna polichromia ze scenami z życia świętego Benedykta, patrona zakonu, który strzegł relikwii do kasaty opactwa w 1819 roku. Wejście zdobią marmurowe elementy portalu, a relikwie wystawiane są w relikwiarzu w kaplicy. W kaplicy stoi XVII-wieczny nagrobek rodu Oleśnickich, a w krypcie pod nią złożono szczątki uznawane za zwłoki księcia Jeremiego Wiśniowieckiego.

Relikwie przyciągały na szczyt także królów: Władysław Jagiełło pielgrzymował tu siedmiokrotnie, a Kazimierz Jagiellończyk dziesięć razy. Kaplica Oleśnickich pozostaje miejscem przechowywania relikwii oraz pamięci o fundatorach, których nagrobek zachował się we wnętrzu.