Więzienie na Świętym Krzyżu

6 czerwca 1819 roku, na mocy bulli papieskiej, opactwo benedyktynów zostało skasowane. W latach 1852-1865 w budynkach działał dom poprawczy dla tak zwanych księży zdrożnych, a w latach osiemdziesiątych XIX wieku władze rosyjskie urządziły tu ciężkie więzienie karne.

Więzienie przetrwało do 1939 roku i przebudowywało zabytek na swoje potrzeby, między innymi niszcząc przęsła gotyckich krużganków. Jednym z więźniów był pisarz Sergiusz Piasecki, który przebywał tu do 1937 roku i w celi zaczął pisać powieść „Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy”.

We wrześniu 1939 roku klasztor zbombardowało niemieckie lotnictwo, niszcząc między innymi południowe skrzydło krużganków. W latach 1941-1944 Niemcy urządzili w nim obóz dla jeńców radzieckich; zginęło w nim około 4 tysięcy osób. Salę dawnej furty klasztornej zamieniono wówczas w kostnicę dla zmarłych jeńców. W krużgankach współczesne epitafium upamiętnia oblatów zabitych w czasie II wojny światowej.

Po wojnie zakonnicy odbudowali zniszczone skrzydła, a sanktuarium ponownie przyjęło pielgrzymów i turystów. W dawnym budynku więziennym urządzono muzeum.