Jak powstało muzeum

W 1961 roku pomysł muzeum połączył Koło Miłośników Bystrzycy, mieszkańców miasta i przedstawicieli miejscowej fabryki zapałek. Inicjatywa miała więc zaplecze społeczne i przemysłowe: kolekcjonowanie przedmiotów związanych z ogniem spotkało się z doświadczeniem ludzi produkujących zapałki. Przy dostosowaniu zabytkowych budynków do ekspozycji pracowali społecznie przedstawiciele miejscowych przedsiębiorstw, przede wszystkim Bystrzyckich Zakładów Przemysłu Zapałczanego. Była to praca przy tworzeniu siedziby, a nie tylko zbieranie przyszłych eksponatów.

Uroczyste otwarcie nastąpiło 19 lipca 1964 roku. Tematem instytucji stała się historia niecenia ognia: urządzenia, opakowania zapałek oraz ich etykiety.

Zakres kolekcji od początku wykraczał poza samo zbieractwo pudełek. Obejmował związki ognia z techniką, sztuką i codziennymi przedmiotami. Dzięki temu przemysłowy temat Bystrzycy znalazł miejsce obok historii domowych przyborów i drobnej grafiki użytkowej. Nazwa specjalizacji, filumenistyka, łączy greckie phileo, oznaczające zamiłowanie, i łacińskie lumen, czyli światło. Obejmuje kolekcjonowanie opakowań, etykiet i przedmiotów związanych z nieceniem ognia. Tak określony zakres zbiorów wiąże drobną grafikę użytkową z historią przedmiotów technicznych.