Dziewięć studni twierdzy

Dziewięć studni zapewniało twierdzy własne ujęcia wody. Ich łączna głębokość wynosiła 478,5 metra, a najgłębsza osiągała 84 metry. To suma wielu osobnych robót prowadzonych w litej skale, nie długość jednego podziemnego szybu.

Najgłębszą studnię wykonano dla fortu Ostróg. Poszczególne forty miały własne ujęcia, tak jak własne zadania w systemie obrony. Rozproszenie źródeł wody odpowiadało rozproszeniu zabudowy: cały zespół składał się z kilku samodzielnych dzieł fortecznych, a nie jednego budynku z jednym podwórzem.

Woda była częścią przygotowań do oblężenia, obok zapasów żywności, opału i amunicji. Mury mogły zatrzymać przeciwnika, lecz garnizon nadal musiał pić i przygotowywać posiłki. Studnie ograniczały zależność obrońców od dostaw z zewnątrz.

Podczas oprowadzania można obejrzeć jedno z takich wykutych ujęć. Studnia ma mechanizm poboru wody, dzięki któremu głęboki szyb służył codziennym potrzebom załogi. Jej oglądanie uzupełnia obraz fortyfikacji: podziemna infrastruktura była potrzebna tak samo jak umocnienia widoczne nad ziemią.